धादिङको मलेखु, जुन एक समय “माछाको राजधानी” भनेर चिनिन्थ्यो, अहिले गम्भीर संकटमा छ। त्रिशूली नदीमा विद्युतीय करेन्ट प्रयोग गरेर माछा मार्ने कार्य बढेसँगै यहाँको माछा बजार र माझी समुदाय दुबै संकटमा परेका छन्।
धादिङ – धादिङको पृथ्वी राजमार्ग संगै रहेका त्रिशूली नदीमा केही वर्षदेखि करेन्ट लगाएर माछा मार्ने क्रम तिव्र बनेको छ । स्थानीय प्रशासनको लापरवाही र सरोकारवालाहरूको गैरजिम्मेवारीपनका कारण खोला र नदीमा करेन्ट लगाएर माछाका प्रजाति नै सखाप पार्ने काम हुने गरेको छ ।
खुलेआम दिउँसै नदीमा करेन्ट लगाएर माछा मार्ने गरिएपनि प्रहरी र अन्य निकायले केही पनि नगरेको स्थानीयहरूको गुनासो छ । धेरै जसो खोला नदीहरूमा सोलार ब्याट्री र तारको जोहो गरी माछा मार्ने गरिएको त्यहाँका स्थानीय एक होटल ब्यवसायी ले बताए ।
त्रिशूली नदीमा करेन्ट लगाएर माछा मार्दा साना–ठूला सबै माछा मरेर नदीको जैविक सन्तुलन बिग्रिएको छ। यसरी माछा नष्ट हुँदै जाँदा मलेखु बजारसम्म ताजा माछा आपूर्ति हुन छाडेको हो। केही वर्षअघिसम्म त्रिशूली नदीको माछा खानकै लागि मानिसहरू मालेखु आइपुग्थे। अहिले भने बजारमा तराईबाट ल्याइने माछाले स्थान ओगटेको छ।
माछा मारेर गुजारा चलाउँदै आएका माझी समुदायको अवस्था झन् गाह्रो भएको छ। “हामीले जाल र डुङ्गाको भरमा माछा समाउने गर्छौं। अहिले करेन्ट लगाएर माछा मार्दा नदीमै माछा छैन। परिवार पाल्नै मुस्किल भएको छ,” स्थानीय माझी बासिन्दा बताउँछन्।
करेन्टको प्रयोगले न केवल माछा मर्छन्, सँगै नदीको सम्पूर्ण जलचर प्रणाली प्रभावित हुन्छ। विज्ञहरूका अनुसार, यस्तो अवैज्ञानिक र गैरकानुनी विधिले दीर्घकालीन असर पार्छ र नदीको इको–सिस्टम नै समाप्त हुने खतरा हुन्छ।
स्थानीय प्रशासनले पटक–पटक आग्रहपछि पनि यस्ता अवैध गतिविधिमा संलग्नहरूलाई नियन्त्रण गर्न ठोस कदम नचालेको माझी समुदायको गुनासो छ। उनीहरू भन्छन्, “यदि अब पनि रोकिएन भने मलेखुको नामसँग जोडिएको माछाको पहिचान नै हराउनेछ।”
आजको मलेखु बजारमा “स्थानीय त्रिशूली माछा” भन्ने नाम हराउँदैछ। यदि यो समस्या तुरुन्त समाधान गरिएन भने भविष्यका पुस्ताले मलेखुको माछा देख्न, चाख्न र चिन्न पाउने अवस्था नै नरहने सम्भावना भिडियो 1746359882832053
